W STRYSZOWEJ STOJĄ TATARSKIE WITACZE. ALE DLACZEGO AKURAT TATARSKIE?

„Tatarzyn” – to jedno z określeń Stryszowej, niewielkiej miejscowości w Gminie Gdów. Dzisiaj wjeżdżając do wsi od strony Zręczyc, po lewej stronie zobaczyć można witacz, którego bohaterami są Tatarzy.

Stryszowa jeszcze w okresie wczesnego średniowiecza była częścią wielkiej puszczy, pełnej dzikiego zwierza, takiego jak żubry, niedźwiedzie, bobry. Od początku wymieniana jest jako włości kościelne. Pierwsza wzmianka o Stryszowej pochodzi z 1338 roku. Wtedy to obok świeżo założonych wsi Kędzierzyka Wola i Kwapinka Wola wpłaciła „dziesięcinę” – podatek ofiarowany Katedrze Krakowskiej dla ołtarza św. Wincentego.

Ciekawym jest jednak  tatarski wątek powstania Stryszowej. Otóż według świadectwa Rukn ad-Dina Baj-barsa w Królestwie Polskim na Ziemi Krakowskiej szukał schronienia około 1300 roku wnuk Nogaja, Karakisek, który razem z kilkomatysiącami wojowników zbiegł przed zemstą chana Toch-ty. Postanowił on osiedlić się w państwie polskim, a utrzymywać się z walki. Przywódca wcześniej przybyły do Polski nosił tureckie nazwisko Szyszman. Uszedł on ze stepów nadczarnomorskich z niewiadomych powodów i osiedlił się w Ziemii Krakowskiej za zgodą władz polskich. Jako miejsce jego lokacji podaje się tereny na południe od Krakowa, a niektórzy wskazują, że to właśnie w pobliżu dzisiejszego Gdowa, na jednym z tamtejszych wzniesień. Zatem istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, iż ta właśnie sposobność dała początek osadnictwu Stryszowej.

Stąd zatem tatarskie „witacze” w Stryszowej.

W 1383 roku Stryszowa figuruje jako wieś dzierżawiona przez Klasztor Cystersów w Mogile. W roku 1490 w spisie podatkowym Stryszowa posiadała 1 i 1/2 łanu ( łan – około 30 ha ).

Dwie wzmianki o Stryszowej znaleźć można w Kronikach Długosza. Według jego relacji wieś była własnością klasztoru i opata w Mogile. Dnia 20 czerwca 1569 roku Zofia Wielopolska, za zezwoleniem Króla Zygmunta Augusta kupiła od opata zakonu Cystersów w Mogile 2 i 3/4 łanu we wsi Stryszowa.

w 1581 roku Stryszowa należała do Jakuba Wielopolskiego, który wydzierżawił ją Annie de Sarcandy Bekieszowej.

Rejestry poborowe z 1629 i 1680 roku wykazały jako właściciela wsi ponownie Klasztor w Mogile.

Nazwa Stryszowa, wywodzi się od „strys”, które w sezonie zimowo-wiosennym tworzyły się licznie na rzece Rabie pod Stryszową i powodowały częste jej wylewy. Niektórzy wzmiankują, że Stryszowa ( w starych dokumentach figurują też nazwy: „Striszowa”, lub „Stroyssowa” ) ma osobowy charakter nazwy i wywodzą nazwę od imienia Strysza

 

Przyjedźcie – zobaczcie!